Exportcontrole & strategische goederen

De uitvoer van strategische goederen (militair materieel en goederen voor tweeërlei gebruik, ook wel "dual use goederen" genoemd) is, vanwege veiligheidsredenen en een reeks van internationale afspraken die daarover gemaakt worden, aan voorwaarden gebonden. In de meeste gevallen is de uitvoer van zulke goederen in juridische zin verboden tenzij daarvoor tevoren een vergunning is aangevraagd en verkregen.

In sommige gevallen zijn er ook voorwaarden gesteld aan de invoer (bij bepaalde chemische stoffen) en doorvoer (bij militair materieel) van strategische goederen en kan ook daarvoor een vergunningplicht gelden. De verwerking en beoordeling van aanvragen voor uitvoer- en doorvoervergunningen, waarbij meerdere ministeries en diensten betrokken zijn, wordt samengevat met het begrip exportcontrole.

Handboek Strategische Goederen

In het Handboek Strategische Goederen dat op deze website te raadplegen is, wordt uiteengezet welke wetten en regelingen bij de exportcontrole horen, welke goederen als strategisch zijn aangemerkt en op welke wijze een vergunning voor de uitvoer of doorvoer bij het daarvoor bestemde loket, de Douane Noord / centrale dienst voor in- en uitvoer, aangevraagd kan worden. Vergunningen worden uiteindelijk toegekend of afgewezen namens de staatssecretaris van Economische Zaken.

Militaire goederen

Bij de exportcontrole op militaire goederen staat het Nederlandse wapenexportbeleid centraal. Over de uitgangspunten van dit beleid, de ontwikkelingen binnen dat beleid en de resultaten er van, worden jaarrapporten opgesteld die ook via deze website toegankelijk zijn. Deze rapporten bevatten statistische overzichten van de waarde van de afgegeven vergunningen uitgesplitst naar de aard van het materieel en het land van bestemming. Voorts zijn maandoverzichten in te zien met alle kerngegevens van de in de betreffende maand verstrekte vergunningen voor de uitvoer van militaire goederen.

Dual use goederen

De exportcontrole op dual use goederen hangt nauw samen met het non-proliferatiebeleid en richt zich daarom vooral op het voorkomen dat bepaalde goederen die doorgaans een volstrekt aanvaardbaar civiel eindgebruik kennen, na uitvoer hun weg vinden naar projecten en programma's rond de ontwikkeling van massavernietigingswapens en raketten. Ook van de afgegeven vergunningen voor de uitvoer van dual use goederen zijn maandoverzichten met kerngegeven in te zien.

Doorvoer van militaire goederen

Ook bij doorvoer van militaire goederen bestaat, behoudens enkele uitzonderingen, een vergunningplicht. Bij de verwerking van aanvragen voor doorvoervergunningen zijn de zelfde diensten en ministeries betrokken als bij uitvoervergunningen voor militaire goederen. Een belangrijke uitzondering wordt gevormd door de doorvoerzendingen die afkomstig zijn van of bestemd voor bondgenoten met een goed functionerende eigen exportcontrole. Voor deze doorvoerzendingen geldt niettemin wel een meldplicht, opdat een goed beeld verkregen wordt van de totale omvang en aard van de doorvoer van militaire goederen over Nederlands grondgebied. Mocht bij een melding of uit andere aanwijzingen blijken dat een zending niet al onder de effectieve controle van een bondgenoot staat of mocht een zending tijdens de doorvoer over Nederlands grondgebied een andere dan bij de afgifte van een uitvoervergunning beoogde bestemming krijgen, dan kan zo'n zending op ad hoc basis alsnog onder de Nederlandse vergunningplicht gebracht worden.

Verdrag chemische wapens (CWC)

Sancties en embargo's
In de Verenigde Naties of in het kader van de Europese Unie worden soms gezamenlijke sancties en embargo's tegen bepaalde landen ingesteld. Meestal is er dan sprake van een wapenembargo, maar vaak wordt dat gecombineerd met visumrestricties of beperkingen in het financiële verkeer met zulke landen. Via deze site is een overzicht van de momenteel geldende sancties en embargo's te benaderen en zijn de teksten van de besluiten die daaraan ten grondslag liggen in te zien.